Người BạnTrung Thành Theo Kinh Thánh
Sr. Cécile Bích Liên - SPC
(WGPMT) “Người bạn trung thành là một nơi nương tựa vững chắc, ai gặp được người bạn như thế, là gặp được kho tàng” (Hc 6,14).
Ai trong chúng ta cũng mong muốn những mối quan hệ, nhất là tình bạn được xây dựng trên lòng trung thành. Sách Châm Ngôn cho thấy người bạn trung thành đích thực rất khó tìm: “Lắm kẻ tự hào mình nhân nghĩa, nhưng người thành tín, nào ai kiếm cho ra?” (Cn 20, 6). Trong thực tại thế giới ngày nay, khi những quan hệ xã hội dễ bị chi phối bởi lợi ích, toan tính và sự thay đổi, con người rất cần những người bạn trung thành để có thể cảm thông và chia sẻ cuộc sống với nhau.
Sách Huấn Ca dạy: “Người bạn trung thành là một nơi nương tựa vững chắc, ai gặp được người bạn như thế, là gặp được kho tàng. Người bạn trung thành là phương thuốc xoa dịu cuộc đời, những ai kính sợ Đức Chúa sẽ gặp được người như vậy” (Hc 6, 14 .16). Từ định nghĩa trên, Sách Sa-mu-ên chính là nơi giúp chúng ta nhận ra tình bạn giữa Đa-vít và Giô-na-than, được Kinh Thánh trình bày như một mẫu gương tiêu biểu bởi vì tình bạn trung tín ấy được bắt nguồn từ Thiên Chúa.
Sự trung thành ấy được bộc lộ rõ qua những hành động đầy tình thương của Giô-na-than dành cho Đa-vít. Trước tiên, Giô-na-than dũng cảm đứng về phía Đa-vít để bảo vệ Đa-vít khỏi sự ghen ghét và âm mưu giết hại của Vua Sa-un, cha ngài. Quả thật, trong khi Vua Sa-un “nhìn Đa-vít với con mắt ghen tị” (1 Sm 18,9) và coi Đa-vít như một đối thủ; thì Giô-na-than lại yêu thương Đa-vít như chính bản thân, và không bao giờ quên giao ước đã lập với Đa-vít. Tình bạn của họ bền vững vì không dựa trên cảm xúc nhất thời, nhưng được xây dựng trên sự trung thành và sự tôn trọng lẫn nhau. Đa-vít và Giô-na-than luôn sát cánh bên nhau, xem nhau như anh em ruột. Thật vậy, khi Giô-na-than và Đa-vít bí mật gặp nhau tại Hô-rết, Giô-na-than đã bản lĩnh chứng tỏ tình yêu thương và lòng quý mến dành cho Đa-vít: “Anh đừng sợ, vì bàn tay vua Sa-un, cha tôi, sẽ không đụng tới anh được” (1 Sm 23,17). Chính sự dũng cảm và lời hứa bảo đảm ấy là nguồn động viên tinh thần Đa-vít vững tin hơn. Hơn thế nữa, việc Giô-na-than đi thăm Đa-vít trong lúc nguy hiểm minh chứng Giô-na-than không ngại hy sinh tất cả, thậm chí mạng sống vì bạn. Đúng vậy, chỉ khi gặp gian nan, chúng ta mới nhận ra ai là người bạn thật sự, đúng như câu ngạn ngữ nổi tiếng Anh: “A friend in need is a friend indeed" (Hoạn nạn mới biết bạn thật). Tình bạn của họ như một bức tranh đẹp về sự thân thiện mà Kinh Thánh mô tả: “Giô-na-than gắn bó với tâm hồn ông Đa-vít, và ông Giô-na-than yêu mến ông như chính mình” (1 Sm 18,1). Những tâm tình và cử chỉ khích lệ đầy tình thương của Giô-na-than dành cho Đa-vít trong lúc khó khăn đích thực được coi là liều thuốc trường sinh giúp Đa-vít vượt qua nghịch cảnh.
Lòng trung thành của Đa-vít dành cho Giô-na-than được Sách Samuel quyển thứ nhất tường thuật rất rõ ràng. Trước hết, Đa-vít tha chết cho vua Sa-un hai lần dù chính Đa-vít đang bị vua Sa-un truy sát. Đa-vít thật khôn ngoan chọn điều ngay chính và phó thác sự xét đoán cho Chúa, điều này chứng tỏ Đavít đã đạt đến đỉnh cao của lòng trung thành. Bên cạnh đó, lòng trung thành ấy được bộc lộ cách trọn vẹn sau cái chết của vua Sa-un và Giô-na-than. Khi nghe tin vua Sa-un và người bạn thân ra đi mãi mãi, Đa-vít đau đớn than khóc và cất lên khúc ai ca chan chứa nghĩa tình: “Giô-na-than anh hỡi, lòng tôi se lại vì anh! Tôi thương anh biết mấy! Tình anh đối với tôi thật diệu kỳ hơn cả tình nhi nữ” (2 Sm 1, 26). Cuối cùng, lòng trung thành của Đa-vít được biểu hiện qua việc yêu thương Mơ-phi-bô-sét, con trai của Giô-na-than, cho phép ông ăn chung bàn với vua Đa-vít, như một trong các hoàng tử (2 Sm 9). Qua những hành động chứa chan nghĩa tình của Đa-vít, giúp chúng ta nhận ra tình bạn đích thực không chỉ dừng lại ở lời hứa hay cảm xúc, nhưng được minh chứng bằng những chọn lựa khó khăn và sự trung tín bền bỉ, ngay cả khi người bạn đã khuất.
Một đặc điểm quan trọng của người bạn trung thành chính là lòng kính sợ Chúa, và nơi Đa-vít, phẩm chất ấy được bộc lộ rõ nét. Việc ông không trả thù vua Sa-un cho thấy Đa-vít luôn biết thỉnh ý Đức Chúa trước khi hành động: “Đa-vít thỉnh ý Đức Chúa” (1 Sm 23, 2). Vì thế, ông chọn hành động theo thánh ý Thiên Chúa chứ không theo cảm xúc nhất thời hay lợi ích cá nhân. Thực vậy, dù có đến hai cơ hội thuận lợi để giết vua Sa-un, Đa-vít vẫn cương quyết từ chối làm điều ấy, thậm chí không cho phép những người theo mình ra tay. Sự lựa chọn này phản ánh tâm hồn cao thượng đáng khâm phục của Đa-vít. Đa-vít có thể hành xử như thế là nhờ lòng kính sợ Chúa luôn tràn đầy trong tâm hồn ông, bởi ông xác tín rằng Sa-un là “đấng Đức Chúa đã xức dầu tấn phong” (1 Sm 24, 7).
Cũng như Đa-vít, Giô-na-than là người có đời sống gắn bó sâu xa với Chúa. Điều đó được thể hiện rõ nơi những chọn lựa thật khôn ngoan. Thật thế, Giô-na-than không để cho tình phụ tử, quyền lợi hay địa vị xã hội chi phối quyết định, nhưng luôn đặt tình bạn và thánh ý Thiên Chúa trên hết. Tình yêu Chúa đã tiếp thêm sức mạnh để Giô-na-than vượt thắng những xung đột nội tâm, dám đi ngược lại ý muốn của vua cha và can đảm trung thành với giao ước đã lập cùng Đa-vít. Trong ánh sáng đức tin, Giô-na-than nhận ra chương trình của Thiên Chúa nơi Đa-vít và khiêm tốn chấp nhận lùi lại để thánh ý Chúa được thực hiện. Điều này cho chúng ta thấy Giô-na-than, một vị hoàng tử quyền lực sống trong cung điện, lớn tuổi hơn Đa-vít, đã yêu thương Đa-vít, một người chăn chiên nhỏ tuổi khiêm nhường, như chính linh hồn ông. Qua thái độ sống quên mình và trung thành ấy, Giô-na-than trở thành mẫu gương sáng ngời về một tình bạn đặt nền tảng không chỉ trên sự gắn bó cá nhân, nhưng trên lòng trung thành và kính sợ Thiên Chúa.
Từ mẫu gương tình bạn giữa Đa-vít và Giô-na-than, chúng ta nhận ra rằng tình bạn chỉ có thể bền vững khi được xây dựng trên lòng trung thành và bén rễ sâu trong Chúa. Nếu lòng trung tín đối với Chúa làm cho tình bạn vượt lên trên những ràng buộc của quyền lợi, cảm xúc và hoàn cảnh, thì lòng trung tín ấy cũng là nền tảng giúp tình bạn bền vững trước mọi thử thách. Tình bằng hữu chân chính chắc chắn là một sự đỡ nâng trong cuộc sống đầy biến động. Vì thế, chứng tá sống động về tình bạn đích thực của Đa-vít và Giô-na-than mời gọi mỗi người Ki-tô hữu xây dựng các mối tương quan trên nền móng là lòng trung thành, đức tin và lòng kính sợ Chúa. Ắt hẳn, khi ấy tình bạn không chỉ là sự đồng hành nhất thời, nhưng là quà tặng từ Thiên Chúa, và là phương thuốc xoa dịu cuộc đời.