Một đóng góp thiết yếu trong thời đại trí tuệ nhân tạo

05 tháng Sáu 2026
Deborah Castellano Lubov

“Không còn một ngày mai nào để chúng ta mới bắt đầu suy nghĩ về những vấn đề này”. Giáo sư Anna Rowlands, một nhà thần học người Anh và là học giả tại Đại học Durham, Vương quốc Anh, đã nhấn mạnh điều đó trong cuộc phỏng vấn với Vatican News, sau khi Thông điệp đầu tiên của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Magnifica Humanitas: Về việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo, được công bố tại Hội trường Thượng Hội đồng ở Vatican vào thứ Hai, ngày 25 tháng Năm.

Giáo sư Rowlands là một trong những diễn giả tham dự buổi giới thiệu Thông điệp. Trao đổi với Vatican News bên lề sự kiện, bà mô tả Thông điệp này là “một đóng góp tuyệt đối thiết yếu” vì hai lý do chính.

Trước hết, theo bà, nhân loại đang đối diện với một thời khắc khẩn thiết sâu xa liên quan đến các vấn đề công nghệ mà văn kiện đề cập. Bà cảnh báo: “Không còn một ngày mai nào để chúng ta mới bắt đầu suy nghĩ về những vấn đề này, bởi vì tác động của chúng trên nơi làm việc, lao động, người di dân, gia đình, xã hội chính trị và các cuộc xung đột trên toàn cầu đang diễn ra ngay lúc này; nó đã diễn ra từ hôm qua và sẽ còn tiếp tục vào ngày mai”.

Đồng thời, bà cũng nhìn nhận rằng nhiều người cảm thấy bất định hoặc không đủ khả năng để tham gia vào các vấn đề xoay quanh trí tuệ nhân tạo. Bà nhận định: “Có một thứ hy vọng rằng, bằng cách nào đó — và Đức Thánh Cha cũng nói điều này trong văn kiện — có lẽ một ai khác sẽ suy nghĩ về những vấn đề ấy. Nhưng chính chúng ta phải suy nghĩ về chúng, và chúng ta phải cùng nhau suy nghĩ”.

Nhà thần học này gợi ý rằng một trong những mối quan tâm trung tâm của Magnifica Humanitas là bảo đảm rằng các vấn đề ấy không bị phó mặc cho những không gian riêng tư, vốn thường được định hình trước hết bởi lợi nhuận hơn là bởi phẩm giá con người. Bà đặt câu hỏi: “Làm thế nào để chúng ta kiến tạo những không gian chung, nơi mà trước hết tiếng nói của những người bị gạt ra bên lề, và của những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi thực tại của một trật tự thuật toán, một chân trời kỹ thuật số và một thế giới trí tuệ nhân tạo, được lắng nghe?”. Bà giải thích rằng Thông điệp nhấn mạnh: những tiếng nói ấy phải giữ vị trí trung tâm trong mọi cuộc đối thoại nhằm cổ võ công ích.

Giáo sư Rowlands cũng nhấn mạnh đến “tiếng nói độc đáo” của Đức Giáo hoàng trên vũ đài thế giới, khi ngài nêu lên những câu hỏi luân lý và thiêng liêng sâu xa hơn về chính nhân loại. Theo bà, Đức Thánh Cha mời gọi xã hội suy tư về những câu hỏi nền tảng: “Chúng ta hiểu sự sống con người là gì? Chúng ta là ai trong tư cách là những con người? Chúng ta đang hướng tới viễn tượng và cùng đích nào trong nhân tính của mình và trong đời sống chung của chúng ta?”.

Bà tiếp tục cho biết, Đức Giáo hoàng đưa ra “một loạt phê bình rất mạnh mẽ” đối với “những câu chuyện sai lạc, những trình thuật giả tạo về ý nghĩa của việc làm người, đặc biệt là những trình thuật đặt quyền lực và sự thống trị trên người khác lên hàng đầu, dù trong chính trị, chiến tranh, xung đột hay kinh tế”.

Đối lại với những trình thuật ấy, Đức Giáo hoàng Lêô đề nghị điều mà bà gọi là “một viễn tượng rất đẹp về nền văn minh tình yêu”. Giáo sư Rowlands nói rằng Thông điệp thúc giục nhân loại tìm lại một trí tưởng tượng luân lý chung, đặc biệt là “một cách nhìn nhau và nhìn thế giới, trong đó nhận ra giá trị nội tại của nhân vị”. Theo bà, bản văn cảnh báo chống lại việc chuyển trao phẩm giá con người cho các công cụ công nghệ, hoặc tưởng rằng trí tuệ nhân tạo bằng cách nào đó có thể trở nên “người” hơn chính con người, trong khi đồng thời lại làm suy giảm nhân tính của chúng ta.

Đồng thời, Tiến sĩ Rowlands nói rằng văn kiện này cũng là một lời mời gọi. Bà nói: “Chúng ta cần cùng nhau xây dựng nền văn minh tình yêu ấy. Và chúng ta chỉ có thể làm điều đó khi sống trọn vẹn ý thức rằng chúng ta là những thụ tạo hữu hạn, được dựng nên cho tình yêu, khao khát công lý, và rằng chúng ta cùng nhau kiến tạo thế giới ấy trong sự tham dự”.

Giáo sư Rowlands kết luận bằng cách suy tư về Magnifica Humanitas trong dòng chảy rộng lớn của truyền thống học thuyết xã hội Công giáo. Bà nói: “Magnifica Humanitas mang tính mới mẻ và tươi mới vì đề cập đến trí tuệ nhân tạo, nhưng đồng thời vẫn đứng trong một truyền thống lâu dài của các Thông điệp quan tâm đến công nghiệp hóa, chủ nghĩa tư bản, điều kiện lao động và ý nghĩa của công nghệ đối với con người”. Theo bà, sứ điệp của Thông điệp Đức Giáo hoàng Lêô XIV là một sứ điệp sẽ còn vang vọng vượt xa thời hiện tại và sẽ tác động đến nhiều thế hệ mai sau.

Chuyển ngữ: Fx Nguyễn Văn Thượng

(Nguồn: https://www.osservatoreromano.va/en/news/2026-06/ing-006/a-vital-contribution-in-the-age-of-ai.html)