Khơi lại hồng ân thánh chức
Xây dựng hiệp thông và phục vụ theo gương Đức Kitô
Louis Huỳnh Thanh Tân
Có những cuộc gặp gỡ không chỉ đưa chúng ta đến một nơi chốn, nhưng còn đưa chúng ta trở về với chính căn tính của mình. Tuần tĩnh tâm linh mục đoàn Giáo phận Mỹ Tho là một cuộc trở về như thế. Chúng tôi tạm gác lại những công việc mục vụ thường ngày, những lịch trình dày đặc và những lo toan của các cộng đoàn, để cùng ở lại bên Chúa, lắng nghe Lời Người và để Người nhìn sâu vào đời sống linh mục của mỗi người.
Trong Thánh lễ khai mạc, Đức cha Phêrô gợi lên định hướng căn bản cho những ngày tĩnh tâm: đây là dịp khơi lại hồng ân, ân sủng thánh chức linh mục mà mỗi người đã lãnh nhận; đồng thời canh tân cách sống ơn gọi ấy theo mẫu gương Đức Giêsu Kitô, vị Thượng tế duy nhất. Đức cha mời gọi anh em linh mục mở lòng đón nhận Chúa Thánh Thần, để Người soi sáng và hoạt động trong tâm hồn, cách riêng qua những bài giảng phòng của Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên. Chỉ khi để Thánh Thần dẫn dắt, chúng ta mới có thể nhận ra hồng ân đã được trao ban, để ân sủng ấy được đánh thức và sinh hoa trái trong sứ vụ.
a. Hai hình ảnh Kinh Thánh: Babel và Giêrusalem
Trong phần dẫn vào bài giảng lễ , Đức Tổng Giám mục Giuse gợi lại hai hình ảnh Kinh Thánh được Đức Thánh Cha Lêô XIV sử dụng trong Thông điệp *Magnifica Humanitas*, ban hành ngày 15 tháng 5 năm 2026, về việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo. Đó là tháp Babel (St 11,1-9) và công cuộc tái thiết đền thờ Giêrusalem dưới sự hướng dẫn của ông Nêhêmia (Nkm 2–6). Hai hình ảnh ấy không chỉ kể lại hai biến cố xa xưa, nhưng đặt trước chúng ta một câu hỏi có tính thời sự: nhân loại đang xây dựng điều gì, và đang xây dựng bằng tinh thần nào?
Ở Babel, con người cùng nói một thứ tiếng, cùng chung sức thực hiện một dự án lớn. Họ muốn xây một thành và một ngọn tháp có đỉnh chạm tới trời, để làm nên tên tuổi cho mình và khỏi bị phân tán. Điều đáng chú ý trong cách Đức Thánh Cha đọc lại câu chuyện kinh thánh không chỉ là tham vọng của con người, nhưng còn là một thứ hiệp nhất giả tạo: một sự đồng nhất không có chỗ cho khác biệt, một dự án không đặt Thiên Chúa làm điểm quy chiếu, một sức mạnh tập thể có nguy cơ thay thế sự hiệp thông đích thực. Kết cục là con người không còn hiểu nhau và bị phân tán.
Hình ảnh thứ hai là Giêrusalem được tái thiết dưới thời Nêhêmia. Sau khi hồi hương và nhìn thấy thành thánh bị tàn phá, tường thành đổ nát và dân chúng lâm cảnh khốn cùng, ông đau buồn, cầu nguyện, rồi can đảm xin phép vua Ba Tư cho ông trở về Giêrusalem. Ông quy tụ dân, khích lệ mọi người cùng đứng lên xây dựng lại đền Thánh. Công việc được thực hiện giữa nhiều chống đối, nhưng từng người, từng gia đình, từng nhóm cùng góp sức. Đó không phải là công trình để một cá nhân làm nên tên tuổi, nhưng là nỗ lực chung nhằm bảo vệ cộng đoàn, phục hồi phẩm giá và tái lập đời sống của dân Chúa.
Trong Kinh Thánh, sắc chỉ vua Kyrô gắn với việc hồi hương và tái thiết Đền Thờ (Er 1; 3–6); còn hình ảnh mà *Magnifica Humanitas* trực tiếp nêu lên là việc xây lại đền thờ Giêrusalem dưới thời Nêhêmia (Nkm 2–6). Điểm nhấn của Đức Thánh Cha không phải là câu chuyện xây lại Đền Thờ, nhưng là một công trình chung, từng viên đá một, vì sự sống và ích chung của cộng đoàn.
Một bên là Babel: sức mạnh con người được dùng để tự khẳng định, sự đồng nhất ý kiến muốn làm nên tên tuổi cho mình. Bên kia là Giêrusalem: những con người biết cộng tác, đảm nhận trách nhiệm và cùng xây dựng vì ích chung. Một bên là sự thống nhất bên ngoài nhưng thiếu hiệp thông; bên kia là sự hiệp nhất được hình thành qua trách nhiệm, lòng tin và sự dấn thân. Hai hình ảnh ấy trở thành tấm gương để chúng ta xét lại đời sống cá nhân, cộng đoàn và cả linh mục đoàn.
b. Trí tuệ nhân tạo và nguy cơ của một Babel mới
Đức Thánh Cha Lêô XIV không phủ nhận những thành tựu của trí tuệ nhân tạo và kỹ thuật số. Những phương tiện ấy có thể hỗ trợ con người trong học tập, nghiên cứu, truyền thông, quản trị và nhiều lãnh vực mục vụ. Nhưng vấn đề cốt yếu là: con người có còn làm chủ những phương tiện mình tạo ra không? Công nghệ có thực sự phục vụ phẩm giá con người và ích chung, hay dần dần trở thành sức mạnh chi phối cách chúng ta suy nghĩ, tương quan và lựa chọn của mình?
Khi tốc độ, hiệu quả, dữ liệu và khả năng kiểm soát được đặt lên trên phẩm giá con người; khi người ta chỉ còn nhìn nhau qua những con số, hồ sơ, hình ảnh và lợi ích; khi ai cũng muốn khẳng định tiếng nói của mình nhưng không còn kiên nhẫn lắng nghe người khác, chúng ta có nguy cơ dựng nên một Babel mới. Chúng ta có thể kết nối với rất nhiều người mà vẫn xa cách; có thể trao đổi liên tục mà không thật sự gặp gỡ; có thể sở hữu vô số thông tin mà vẫn thiếu khôn ngoan và lòng trắc ẩn.
Đức Thánh Cha đặt vấn đề để con người hiểu rõ hơn: điều quyết định hướng đi của nhân loại không chỉ là công cụ chúng ta sử dụng, mà là điều đang ngự trị trong trái tim chúng ta. Nếu quyền lực lớn lên mà trái tim nhỏ lại, nếu phương tiện phát triển mà các mối dây liên kết bị đứt gãy, thì công trình dù đồ sộ đến đâu cũng có thể trở thành một Babel mới. Lời cảnh tỉnh ấy rất gần với đời sống linh mục. Mục vụ không thể chỉ được đo bằng số lượng chương trình, hiệu quả quản trị, mức độ hiện diện trên truyền thông hay những kết quả có thể thống kê. Trung tâm của mục vụ vẫn là con người cụ thể, với phẩm giá, niềm vui, nỗi đau và khát vọng mà Thiên Chúa yêu thương.
Linh mục đoàn cũng được mời gọi tự hỏi: chúng ta đang xây dựng sự hiệp thông hay chỉ duy trì những tương quan xã giao? Chúng ta có thật sự lắng nghe nhau, nâng đỡ nhau và cùng phân định điều Chúa muốn, hay mỗi người chỉ lo phần việc của mình? Hiệp nhất không có nghĩa là mọi người phải giống nhau, nhưng là cùng quy hướng về Đức Kitô, biết đón nhận những khác biệt và cộng tác vì sứ mạng chung.
c. Khơi dậy hồng ân đã lãnh nhận
Lời Chúa trong bài đọc thứ nhất (2 Tm 1,6-14) vang lên như một lời nhắn gửi đặc biệt dành cho những người đã lãnh nhận thừa tác vụ: “Tôi nhắc anh phải khơi dậy đặc sủng của Thiên Chúa, đặc sủng anh đã nhận được...” Thánh Phaolô không bảo Timôthê tìm kiếm một ơn gọi khác, nhưng mời gọi người môn đệ khơi dậy hồng ân đã được trao ban. Ân sủng vẫn thế, nhưng ngọn lửa có thể yếu đi nếu người lãnh nhận không chăm sóc, không nuôi dưỡng và không để Chúa Thánh Thần hoạt động.
Lời ấy cũng chạm đến chúng tôi trong tuần tĩnh tâm này. Ngày chịu chức, mỗi người đã đón nhận hồng ân thánh chức qua lời cầu nguyện và việc đặt tay của Đức Giám mục. Nhưng hồng ân ấy không phải là một kỷ niệm đẹp để thỉnh thoảng nhớ lại, cũng không phải là một quyền hạn để sử dụng. Đó là ân sủng sống động, cần được đón nhận mỗi ngày và được thể hiện bằng một đời sống ngày càng thuộc về Đức Kitô hơn.
Có thể qua năm tháng, nhịp sống mục vụ khiến chúng ta quen với những công việc thánh, đến độ đôi khi làm việc của Chúa mà thiếu thời giờ ở lại với Chúa; nói về lòng thương xót mà lòng mình trở nên khép kín; cử hành các mầu nhiệm thánh nhưng tâm hồn lại bị phân tán bởi quá nhiều bận tâm. Tĩnh tâm không phải là chạy trốn trách nhiệm, càng không phải là một khoảng nghỉ để rồi trở lại với guồng máy cũ. Tĩnh tâm là để Chúa Thánh Thần đưa chúng ta trở về nguồn mạch, giúp nhận ra điều gì đang làm ngọn lửa ơn gọi nhỏ lại, yếu đi, điều gì đang chiếm chỗ của Chúa và điều gì cần được thanh luyện.
Khơi dậy hồng ân không chỉ là một cảm xúc sốt sắng trong giờ cầu nguyện mà đó còn là để Thánh Thần đổi mới cách suy nghĩ, thay đổi cách chọn lựa, cách tương quan và cách thi hành sứ vụ. Ơn linh mục được làm mới khi đời sống chúng ta ngày càng phản chiếu Đức Giêsu, Đấng không đến để được phục vụ, nhưng để phục vụ và hiến dâng mạng sống mình.
d. Người phục vụ: khiêm tốn và không tìm công trạng
Tin Mừng theo thánh Luca (Lc 17,7-10) kể dụ ngôn người đầy tớ trở về sau khi làm việc ngoài đồng. Người chủ bảo anh chuẩn bị bữa ăn và phục vụ. Sau cùng, Đức Giêsu kết luận: “Đối với anh em cũng vậy: khi đã làm tất cả những gì theo lệnh phải làm, thì hãy nói: chúng tôi là những đầy tớ vô dụng, chúng tôi đã chỉ làm việc bổn phận đấy thôi.”
Đây không phải là lời phủ nhận phẩm giá hay giá trị của người phục vụ. Đức Giêsu không dạy chúng ta coi thường bản thân, nhưng mời gọi người môn đệ thanh luyện động lực phục vụ. Người môn đệ không đứng ở vị trí ông chủ để đòi hỏi được tung hô, cũng không biến sứ vụ thành phương tiện tìm kiếm danh tiếng hay quyền lợi. Người môn đệ đứng trước mặt Thiên Chúa như một người tôi tớ: đón nhận mọi sự như ân ban và trao lại tất cả như bổn phận phát xuất từ tình yêu.
Đối với linh mục, đây là một cuộc xét mình rất thật. Tôi đang phục vụ cộng đoàn hay đang chờ cộng đoàn phục vụ những mong muốn của tôi? Tôi có thể vui khi một người anh em được tín nhiệm, khi sáng kiến mục vụ của người khác sinh hoa trái, hay trong lòng vẫn có chút so đo? Tôi có biết lắng nghe những người khó gần, những người nghèo và người bị bỏ quên, hay chỉ dành thời giờ cho những ai thuận ý và dễ cộng tác với mình? Tôi có còn xem những công việc âm thầm, không ai biết đến, là cơ hội để yêu mến Chúa không?
Tâm thế người tôi tớ không làm cho sứ vụ trở nên nhỏ bé; trái lại, chính tâm thế ấy giữ cho sứ vụ được trong sáng. Linh mục có thể đảm nhận trách nhiệm lớn, điều hành những công việc quan trọng và đưa ra những quyết định cần thiết, nhưng không bao giờ được quên mình vẫn là người được sai đi. Quyền bính trong Hội Thánh chỉ có ý nghĩa khi trở thành sự phục vụ; tài năng chỉ sinh ích khi được trao ban; và thành quả mục vụ chỉ thực sự thuộc về Chúa khi người mục tử không chiếm lấy vinh quang cho riêng mình.
e. Tiết độ để tự do hơn cho Thiên Chúa và đoàn chiên
Tiết độ không chỉ là biết ăn uống chừng mực hay giữ một nếp sống giản dị bên ngoài. Đó còn là khả năng làm chủ những ham muốn, sử dụng đúng mức các phương tiện, biết dừng lại trước những điều không cần thiết và không để mình bị cuốn đi bởi những đòi hỏi liên tục của công việc, truyền thông hay sự công nhận.
Một linh mục thiếu tiết độ có thể đánh mất tự do nội tâm: quá lệ thuộc vào tiện nghi, quá bận tâm đến hình ảnh cá nhân, quá dễ bị cuốn vào những tranh luận vô bổ, hoặc để các phương tiện kỹ thuật chiếm hết thời giờ dành cho cầu nguyện và gặp gỡ con người. Ngược lại, tiết độ giúp chúng ta có một trái tim rộng hơn: biết dành thời giờ cho Chúa, hiện diện với đoàn chiên, kiên nhẫn với người yếu đuối và sẵn sàng chia sẻ với anh em linh mục.
Trong một thế giới nhiều tiếng ồn, người mục tử cần những khoảng thinh lặng. Trong một môi trường dễ bị chi phối bởi tốc độ, người mục tử cần sự kiên nhẫn. Giữa những lời mời gọi khẳng định bản thân, người mục tử cần học cách âm thầm trao ban. Đó không phải là thái độ thụ động, nhưng là chọn lựa tự do: không để bất cứ điều gì thay thế vị trí của Thiên Chúa trong lòng mình.
f. Noi gương thánh Giáo hoàng Lêô Cả: xây dựng hiệp nhất
Ngày 10 tháng 11, Hội Thánh kính nhớ thánh Giáo hoàng Lêô Cả, vị mục tử đã phục vụ Hội Thánh trong một thời kỳ nhiều biến động. Ngài được nhớ đến như một vị giáo hoàng can đảm bảo vệ đức tin tông truyền và kiên trì xây dựng sự hiệp nhất của Hội Thánh. Nơi ngài, sự vững vàng trong chân lý không tách rời lòng bác ái; trách nhiệm của người đứng đầu không tách rời tinh thần phục vụ; và sự hiệp nhất không phải là khẩu hiệu, nhưng là nỗ lực mục vụ phải được nuôi dưỡng bằng cầu nguyện, đối thoại và lòng can đảm.
Gương thánh nhân nhắc chúng ta rằng hiệp nhất không phải là né tránh sự thật hay che giấu những khác biệt. Hiệp nhất là cùng tìm kiếm chân lý trong khi vẫn tôn trọng nhau; là dám nói điều cần nói mà không làm tổn thương phẩm giá người khác; là đặt lợi ích của Hội Thánh lên trên những tính toán riêng. Đó cũng là điều linh mục đoàn cần không ngừng vun đắp: tình huynh đệ không chỉ được thể hiện trong những dịp gặp gỡ, nhưng phải trở thành cách chúng ta nghĩ về nhau, nói về nhau, cầu nguyện cho nhau và nâng đỡ nhau trong sứ vụ.
Đức Tổng Giám mục cũng mời gọi anh em linh mục chung chia tâm tình với Đức Thánh Cha Lêô XIV, trở nên những sứ giả của hiệp nhất. Hình ảnh vị mục tử lên đường gặp gỡ các dân tộc và cộng đoàn nhắc chúng ta rằng Hội Thánh được sai đi để đến với mọi người, chứ không khép kín nơi chính mình. Sứ giả hiệp nhất phải bắt đầu từ chính đời sống của mình: nối lại những tương quan rạn nứt, mở lòng trước người khác biệt, xây dựng tình huynh đệ linh mục và giúp cộng đoàn trở thành nơi con người được đón nhận.
g. Tĩnh tâm: để hồng ân trở thành đời sống
Khi nghe lại những lời chia sẻ trong Thánh lễ khai mạc, tôi hiểu rằng điều quan trọng nhất của tuần tĩnh tâm không phải là ghi nhớ được bao nhiêu ý tưởng hay, nhưng là để cho một lời của Chúa chạm đến và biến đổi đời mình. Có lẽ mỗi người cần tự hỏi: ngọn lửa ngày chịu chức trong tôi hôm nay đang cháy thế nào? Tôi có còn dành cho Chúa vị trí đầu tiên không? Tôi đang xây dựng cộng đoàn bằng tinh thần Babel – muốn khẳng định mình – hay bằng tinh thần Giêrusalem – kiên nhẫn cộng tác vì ích chung? Tôi đang phục vụ như người tôi tớ hay đang âm thầm đòi được phục vụ?
Đức cha Phêrô đã mời gọi chúng tôi mở lòng với Chúa Thánh Thần. Lời mời gọi ấy trở thành chìa khóa cho những suy tư trong ngày khai mạc. Không có Thánh Thần, chúng ta có thể có nhiều hoạt động nhưng thiếu sức sống; có nhiều phương tiện nhưng thiếu khôn ngoan; có nhiều tương quan nhưng thiếu hiệp thông. Khi để Thánh Thần khơi dậy hồng ân, chúng ta được trở về đúng căn tính của mình: linh mục thuộc về Đức Kitô, sống nhờ Đức Kitô và được sai đi để phục vụ dân Người.
Ước gì tuần tĩnh tâm này không chỉ để lại trong chúng tôi một vài tâm tình đẹp, nhưng thực sự mở ra một khởi đầu mới. Xin Chúa Thánh Thần thanh luyện những gì đang cản trở tình yêu mục tử, chữa lành những mỏi mệt và khơi lại niềm vui của ngày đầu hiến dâng. Xin cho mỗi linh mục biết sống tiết độ hơn, hiệp thông sâu hơn, khiêm tốn hơn trong phục vụ và can đảm hơn trong sứ vụ. Để khi trở về với các cộng đoàn, chúng tôi không chỉ mang theo những chương trình mới, nhưng mang một trái tim được đổi mới – một trái tim biết thuộc trọn về Đức Giêsu, vị Thượng tế duy nhất, và biết hiến mình cho đoàn chiên Người đã trao phó.
Kinh Thánh và tài liệu tham chiếu
– St 11,1-9: Tháp Babel.
– Nkm 2–6: Ông Nêhêmia và công cuộc tái thiết tường thành Giêrusalem.
– Er 1; 3–6: Sắc chỉ vua Kyrô, hồi hương và tái thiết Đền Thờ – phân biệt với công trình tường thành thời Nêhêmia.
– 2 Tm 1,6-14: Khơi dậy đặc sủng Thiên Chúa và gìn giữ kho tàng đức tin nhờ Chúa Thánh Thần.
– Lc 17,7-10: Người tôi tớ và bổn phận phục vụ.
– Đức Thánh Cha Lêô XIV, Thông điệp *Magnifica Humanitas*, 15-05-2026, phần Dẫn nhập, số 7 và chương III, số 90.