Diễn văn của Đức Thánh Cha Lêô XIV

Hội trường Thánh Bernadette tại Đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức

Chúa nhật, ngày 27 tháng 9 năm 2026

[Đa phương tiện]

Chuyển ngữ: Khiết Minh

Tôi rất vui mừng được gặp anh em, những người anh em thân mến trong hàng Giám mục, tại nơi được chúc phúc này, chỉ cách không xa hang đá nơi Đức Trinh Nữ Maria đã hiện ra với thánh Bernadette, và cũng là nơi anh em thường xuyên quy tụ để cử hành các Đại hội toàn thể. Khi chọn nơi này, anh em diễn tả rõ ràng ước muốn đặt Giáo hội tại Pháp dưới sự che chở của Mẹ Thiên Chúa, Đức Trinh Nữ Vô Nhiễm, để Mẹ hướng dẫn Giáo hội cách vững chắc hơn theo thánh ý Chúa. Quả thật, không có con đường nào tốt đẹp hơn để đến với Chúa Giêsu cho bằng qua Đức Maria. Mọi sự nơi Mẹ đều dẫn chúng ta đến với Con của Mẹ.

Bằng cách đó, anh em tiếp nối gia sản đã lãnh nhận từ các bậc tiền nhân trong đức tin, một gia sản trải dài đến tận những thời kỳ đầu tiên của công cuộc loan báo Tin Mừng trên đất nước anh em. Quả thật, lòng sùng kính Mẹ Thiên Chúa đã bén rễ sâu xa đến mức nước Pháp sớm được gọi là “Vương quốc của Đức Maria” (Piô XI, Tông thư Galliam, Ecclesiae Filiam Primogenitam, 2 tháng 3 năm 1922). Mối dây đặc biệt giữa quốc gia anh em và Đức Trinh Nữ diễm phúc đã được diễn tả cách độc đáo khi nước Pháp long trọng được hiến dâng cho Mẹ vào ngày 10 tháng 2 năm 1638; hai ngày trước đây, tại Nhà thờ Đức Bà Paris, tôi đã có thể chiêm ngắm một bức họa tuyệt đẹp về biến cố ấy. Liên quan đến lời khấn hứa này, vị tiền nhiệm của tôi là Đức Piô XI đã tuyên xưng Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời là Bổn mạng nước Pháp (x. ibid.).

Hành trình lâu dài của lòng tín thác và trìu mến dành cho Đức Maria được biểu lộ qua vô số việc đạo đức và những lời cầu nguyện được nhận lời — thường giữa nước mắt — tại những nơi mang danh Mẹ: các đền thánh, các cuộc hành hương và các nhà thờ chính tòa. Hành trình ấy vẫn tiếp tục, bất chấp những trở ngại, và làm chứng cho đức tin sống động của Dân Thiên Chúa được trao phó cho sự chăm sóc của anh em. Trước những thách đố lớn lao của thời đại chúng ta, anh em thân mến, tôi khích lệ anh em hãy thể hiện lòng can đảm, sự táo bạo và óc sáng tạo truyền giáo. Đừng nản lòng trước những sai lầm, bất nhất hay thậm chí những sa ngã đã ghi dấu lịch sử của dân lữ hành này. Hãy luôn có can đảm nhìn nhận những thiếu sót với lòng yêu mến chân lý và quyết tâm băng bó các thương tích bằng đức ái của Vị Mục Tử Nhân Lành, Đấng biết chiên của mình và gọi từng con bằng tên. Vì thế, hãy đứng lên trong niềm hy vọng và đừng bao giờ mệt mỏi trong việc loan báo Tin Mừng!

Lịch sử của Giáo hội tại Pháp vô cùng phong phú. Khi xây dựng tương lai cho các cộng đoàn và cho đất nước anh em, điều quan trọng là biết kín múc từ lịch sử đẹp đẽ và sinh nhiều hoa trái ấy. Quả thật, Giáo hội vừa chứng kiến vừa góp phần vào tiến trình từng bước hình thành quốc gia anh em. Ngày nay, Giáo hội vẫn là một thành tố quan trọng của nền văn hóa, căn tính và vai trò của nước Pháp trên thế giới. Vì thế, tiếng nói của Giáo hội hoàn toàn có quyền được lắng nghe trong không gian công cộng. Theo bản tính của mình, Giáo hội mang một thẩm quyền ngôn sứ. Dù không phải lúc nào cũng được thấu hiểu, tiếng nói ấy vẫn cần thiết. Ngay cả khi giáo huấn của Giáo hội không được tuân theo, đặc biệt trong những vấn đề thiết yếu chạm đến nền tảng của nền văn minh, giáo huấn ấy vẫn cần thiết. Anh em đừng nghi ngờ điều này. Tôi biết sự kiên định và lòng can đảm của anh em — như anh em đã thể hiện rõ trong các cuộc tranh luận gần đây về những vấn đề cuối đời — và tôi khích lệ anh em hãy kiên trì, cùng với tất cả những người thiện chí đang bảo vệ cùng các giá trị ấy.

Hiện nay anh em đang sống trong một hình thức thế tục đặc thù (laïcité), được sinh ra từ một lịch sử đầy biến động nhưng nay đã trở nên bình lặng hơn, và hình thức ấy phải cho phép Giáo hội thi hành sứ mạng của mình. Việc thế quân bình đạt được bằng nhiều gian khó này dần dần bị đặt thành vấn đề, như cũng đang xảy ra ở những nơi khác trong thế giới phương Tây, không được khiến anh em buông xuôi. Tôi khích lệ anh em hãy luôn tỉnh thức trong việc bảo vệ tự do và các quyền của Giáo hội: quyền loan báo Tin Mừng, quyền giáo dục về tự do đích thực và quyền cử hành việc thờ phượng cách công khai, để đức ái có thể được thực thi cách hữu hình nhân danh Chúa Giêsu Kitô.

Nhân dịp Nhà thờ Đức Bà Paris được mở cửa trở lại, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã viết cho anh em: “Tôi mời gọi tất cả những người đã chịu Phép Rửa, những người sẽ hân hoan bước vào Nhà thờ Chính tòa này, hãy cảm nhận một niềm tự hào chính đáng và tái nhận lấy gia sản đức tin của mình. Anh chị em tín hữu Paris và nước Pháp thân mến, ngôi nhà này, nơi Cha trên trời của chúng ta ngự, là của anh chị em; anh chị em là những viên đá sống động của ngôi nhà ấy. Những người đi trước anh chị em trong đức tin đã xây dựng nó cho anh chị em” (Sứ điệp của Đức Giáo hoàng Phanxicô nhân dịp mở cửa trở lại Nhà thờ Đức Bà Paris, 7 tháng 12 năm 2024). Khích lệ những người đã chịu Phép Rửa “tái nhận lấy gia sản đức tin của mình” giờ đây là một phần trong sứ mạng của anh em với tư cách là những Mục tử, khi anh em tìm kiếm sự canh tân của Giáo hội tại Pháp.

Những gì Chúa đã trao phó cho anh em, những người Công giáo tại Pháp, “Trưởng nữ của Giáo hội”, quả thật đã quá đủ để khơi dậy tâm tình tạ ơn. Chúng ta nghĩ đến dòng chảy thánh thiện không hề đứt đoạn cho đến tận ngày nay; sự nở rộ của nghệ thuật, văn chương và khoa học dưới nguồn cảm hứng của đức tin và hoạt động của Chúa Thánh Thần; việc ngày càng ý thức sâu sắc, không thể đảo ngược, về giá trị bất khả xâm phạm của con người, về phẩm giá của mỗi người và sự cần thiết phải bảo vệ các quyền và tự do của con người; và sau cùng, nhưng không kém phần quan trọng, là sức bật truyền giáo phi thường đã sinh hoa trái đến tận cùng trái đất. Vâng, Chúa Giêsu đã ban cho anh em rất nhiều, và trong tình yêu của Người, Người còn muốn ban cho anh em nhiều hơn nữa.

Chính vì thế, khi hướng về tương lai, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã thêm vào những lời tôi vừa trích dẫn: “Ước gì sự hồi sinh của ngôi thánh đường kỳ diệu này trở thành một dấu chỉ ngôn sứ cho sự canh tân của Giáo hội tại Pháp” (ibid.). Tôi cũng tin rằng thời điểm đã chín muồi cho biết bao người trong xã hội chúng ta đang mong chờ được nghe sứ điệp đầy hy vọng của Tin Mừng và được nhìn thấy ánh sáng của Đức Kitô phục sinh chiếu tỏa trước mắt họ. Sứ điệp bình an có nguồn mạch nơi Chúa Giêsu càng trở nên cần thiết hơn khi, tại Pháp cũng như ở những nơi khác trong thế giới phương Tây, chúng ta chứng kiến một sự phân cực đáng lo ngại, sự suy giảm của tình huynh đệ, sự thân tình và chất lượng đời sống xã hội, cùng với sự tái bùng phát của bạo lực, bất bình đẳng và nghèo đói. Trước những thách đố ấy, lời hứa hão huyền về một thế giới nơi Thiên Chúa vắng bóng, bị đẩy vào phạm vi riêng tư, và nơi sự trợ giúp của ân sủng Người bị coi là không cần thiết cho việc “xây dựng Thành đô”, đã nhường chỗ cho thất vọng và mất phương hướng. Thế nhưng Chúa Giêsu đã cảnh báo rõ ràng các môn đệ: “Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (Ga 15,5).

Đặc biệt, người trẻ mang trong mình những khát vọng lớn lao. Trăn trở về thế giới đang được trao lại cho họ và lo âu về tương lai, họ sẵn sàng dấn thân với lòng can đảm và quảng đại cho tất cả những gì là đẹp, là thật và là tốt. Hãy chỉ cho họ con đường Tin Mừng, con đường chắc chắn duy nhất — cho dù đòi hỏi — vốn đã sinh biết bao hoa trái trên mảnh đất nước Pháp này. Hôm qua, tại Paris, chúng ta đã nói đến dấu chỉ đầy khích lệ của phong trào dự tòng, hiện nay phần lớn gồm những người trẻ trưởng thành. Đây là một ân sủng và niềm vui cho toàn thể Dân Thiên Chúa. Điều quan trọng là anh em phải chăm sóc ân sủng này thật cẩn trọng, trước hết bằng cách đón nhận người trẻ vào những cộng đoàn sống động, thực hành đức ái và sống tình liên đới, đồng thời trao cho họ một nền đào tạo giáo lý vững chắc, bén rễ trong Lời Chúa, giúp họ trả lời những phản biện và những hoài nghi của chính mình.

Để khơi lại niềm hy vọng và đem đến một sức bật mới cho sứ mạng của Giáo hội tại Pháp — điều mà tôi tha thiết mong muốn — chỉ có một “lộ trình”, và lộ trình ấy luôn luôn là một: làm cho Chúa Giêsu Kitô được nhận biết và được yêu mến, cách đích thực, say mê, hết lần này đến lần khác. Trong bối cảnh hiện nay, anh em đang phải đối diện với một số thách đố lớn. Giáo dục có tầm quan trọng đặc biệt. Thật đáng trân trọng khi các Đại hội của anh em tiếp tục dành sự quan tâm sâu hơn cho chủ đề này. Giáo dục là một sứ mạng đặc biệt rộng lớn, chạm đến nhiều lãnh vực khác nhau của đời sống. Tôi chỉ muốn đề cập đến giáo dục Công giáo, vốn đang bị đặt vấn đề về chính căn tính đặc thù của nó. Thật tốt khi các trường Công giáo rộng mở đón nhận cả những người không cùng chia sẻ đức tin của chúng ta. Sự đón tiếp quảng đại này, trong sự tôn trọng tự do lương tâm của mỗi người, hứa hẹn đem lại nhiều hoa trái cho tất cả — cho xã hội cũng như cho chính Giáo hội. Đồng thời, giáo dục Công giáo tuyệt đối không thể từ bỏ sứ mạng giáo dục của mình, một sứ mạng đặt Chúa Kitô làm trung tâm và hướng đến sự phát triển toàn diện của con người trong mọi chiều kích: thiêng liêng, văn hóa, trí tuệ, luân lý và xã hội. Vì thế, không ai nên ngạc nhiên khi mọi trường Công giáo đều tạo cơ hội để gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô và lắng nghe Lời Người. Càng không bao giờ được để bất kỳ học sinh nào bị gạt ra bên lề trong lớp học chỉ vì các em tin vào Chúa Giêsu.

Trong những năm gần đây, anh em đã kiên quyết đối diện với tai họa đau đớn là những vụ lạm dụng trẻ vị thành niên do các thành viên giáo sĩ gây ra hoặc xảy ra trong bối cảnh Giáo hội. Anh em đã thực hiện những biện pháp can đảm để đáp ứng bằng việc lắng nghe, tìm kiếm sự thật, thực thi công lý, tha thứ và đền bù, cũng như bằng một cam kết mạnh mẽ xây dựng văn hóa phòng ngừa và bảo vệ chống lại những tội ác này. Tôi cảm ơn anh em về những gì anh em đã thực hiện, và tôi biết rằng đã có những thời điểm hết sức khó khăn đối với Hội đồng Giám mục của anh em. Anh em phải tiếp tục con đường đã khởi sự, luôn duy trì mức độ cảnh giác cao nhất. Đồng thời, hàng giáo sĩ của anh em cần được nâng đỡ và khích lệ. Tôi biết họ là đối tượng của sự chăm sóc hiền phụ của anh em. Hơn nữa, nếu các ơn gọi linh mục muốn nảy nở, thì linh mục phải là những người được tha thiết mong chờ, được đón nhận và được yêu mến; và căn tính của họ như những người được nên đồng hình đồng dạng với Chúa Kitô cũng phải được Dân Thiên Chúa hiểu biết rõ ràng, vì niềm vui của Tin Mừng và vì sứ mạng loan báo Tin Mừng.

Tôi cũng muốn đề cập đến sự suy giảm đáng buồn của các ơn gọi đời sống thánh hiến, đặc biệt là đời sống chiêm niệm. Tôi đã đau buồn khi được biết về việc gần đây hoặc sắp tới phải đóng cửa những cộng đoàn đan tu cổ kính và lừng danh, vốn đã để lại ảnh hưởng sâu đậm trong suốt dòng lịch sử. Hiến dâng đời mình để bước theo Chúa Giêsu trên một con đường đòi hỏi đến như vậy, bên cạnh tác động của ân sủng, còn cần một lòng quảng đại đặc biệt, một đức tin cắm rễ sâu, một đời sống nội tâm bền bỉ và một sự gần gũi ưu tuyển với Người. Những điều kiện ấy thường được tìm thấy nhất trong các gia đình Kitô hữu, vì thế các gia đình xứng đáng nhận được sự quan tâm và nâng đỡ lớn lao nhất. Đào sâu và củng cố đời sống đức tin trong gia đình chắc chắn là chìa khóa để giải quyết nhiều cuộc khủng hoảng mà Giáo hội và xã hội đang phải đối diện. Bởi chính trong gia đình, chúng ta học cách sống chung với nhau, tôn trọng người khác, đón nhận sự khác biệt, nâng đỡ nhau, sống quảng đại, trao ban chính mình cách tự do và đón nhận tinh thần hy sinh. Có lẽ đây là thách đố chính yếu của chúng ta: để Chúa Giêsu có thể sống trọn vẹn trong các gia đình Công giáo Pháp và soi sáng họ bằng sự hiện diện của Người.

Ngoài những vấn đề ấy, còn một vấn đề khác có thể gây lo ngại cho tương lai, đó là sự hiệp nhất. Về điểm này, xin cho phép tôi nhắc lại rằng điều thiết yếu biết bao là các môn đệ của Chúa Giêsu phải hiệp nhất với nhau trong đức ái, như Chúa Giêsu đã xin cùng Chúa Cha: “để tất cả nên một… để thế gian tin rằng Cha đã sai Con” (Ga 17,21). Giáo hội tại Pháp là một đoàn chiên bé nhỏ, cần quy tụ sức lực cho sứ mạng. Những chia rẽ ý thức hệ sẽ làm cho chứng tá của Giáo hội trở nên vô hiệu. Trong suốt lịch sử Giáo hội, luôn có những căng thẳng; nhưng khi chúng xuất hiện, chúng cũng có thể giúp chúng ta hiểu sâu hơn giá trị của hồng ân hiệp nhất. Sự hiệp nhất này không phải là một thứ đồng nhất phẳng lì, nhưng cho phép mọi cảm thức thực sự Công giáo tự nhiên hội tụ trong cùng một lời tuyên xưng đức tin, qua sự vâng phục các Mục tử hợp pháp và đặc biệt là Đấng Kế vị Thánh Phêrô, người là “nguồn mạch và nền tảng trường tồn, hữu hình của sự hiệp nhất cả về đức tin lẫn hiệp thông” (CÔNG ĐỒNG CHUNG VATICANÔ II, Hiến chế tín lý Lumen Gentium, 18). Đây là một sự hiệp nhất năng động, được nuôi dưỡng bởi Thánh Truyền của Giáo hội — từ các Giáo phụ đến Công đồng Vaticanô II — và bởi Huấn quyền hậu Công đồng. Đồng thời, đó cũng là một sự hiệp nhất được làm phong phú nhờ đối thoại hỗ tương, bén rễ trong đức tin và được biểu lộ trong phong cách hiệp hành mà chúng ta đang tìm cách đào sâu trong thời gian gần đây.

Anh em thân mến, Giáo hội tại Pháp rất thân thương đối với trái tim của Đức Giáo hoàng. Tôi ước mong biết bao được nhìn nhận niềm hăng say và hy vọng trỗi dậy mỗi khi tôi nghĩ đến anh em.

Dân Thiên Chúa tại đất nước anh em được chúc phúc dồi dào với những cộng đoàn chan chứa tình huynh đệ, nhiệt thành và rộng mở với thế giới; với những người trẻ đầy nhiệt huyết, dấn thân trong vô số sáng kiến; và với một gia sản nâng đỡ anh em nhưng đồng thời cũng đặt lên vai anh em một trách nhiệm. Tôi tin chắc rằng Giáo hội tại Pháp sẽ tiếp tục nhiệt thành trong sứ mạng loan báo Chúa Giêsu Kitô và dẫn đưa người khác đến chỗ yêu mến Người, để thế gian được sống (x. Ga 10,10).

Phó dâng Đại hội của anh em, các cộng đoàn giáo phận và quốc gia anh em cho sự che chở hiền mẫu của Đức Mẹ Lộ Đức, tôi thân ái ban Phép lành Tông Tòa cho anh em. Xin cảm ơn.

Copyright © Bộ Truyền thông – Libreria Editrice Vaticana

Chuyển ngữ tiếng Việt: Khiết Minh