Ân sủng: sự sống của Thiên Chúa trong tâm hồn
Lm. Fx Nguyễn Văn Thượng
(WGPMT) Tôi chỉ đang vận hành bằng thói quen, khả năng và ý chí riêng, hay đang để cho sự sống của Thiên Chúa thấm vào từng suy nghĩ, chọn lựa và tương quan?
Có những ngày tôi tưởng mình đang sống trọn vẹn: công việc vẫn tiếp diễn, trí óc vẫn suy nghĩ, đôi tay vẫn phục vụ và môi miệng vẫn đọc những lời kinh quen thuộc. Nhưng khi trở về với thinh lặng, tôi phải tự hỏi: sự sống nào đang thực sự chuyển động trong tâm hồn tôi? Tôi chỉ đang vận hành bằng thói quen, khả năng và ý chí riêng, hay đang để cho sự sống của Thiên Chúa thấm vào từng suy nghĩ, chọn lựa và tương quan? Câu hỏi ấy mở ra trước mắt tôi mầu nhiệm ân sủng, một thực tại vượt trên mọi điều con người có thể tự mình tạo nên.
Ân sủng trước hết là quà tặng nhưng không. Tôi không thể mua lấy bằng những thành tích đạo đức, cũng không thể đòi Thiên Chúa phải ban vì những việc tốt mình đã làm. Ngay cả lòng khao khát trở về với Người cũng đã là dấu chỉ của một tình yêu âm thầm đi bước trước. Nhận ra điều ấy, tôi được giải thoát khỏi cám dỗ tính toán công trạng. Đời sống thiêng liêng không phải cuộc thương lượng giữa những hy sinh của tôi và phần thưởng của Thiên Chúa; đó là cuộc gặp gỡ giữa sự nghèo khó của thụ tạo và lòng quảng đại vô biên của Đấng là Cha.
Tôi hình dung đời mình như một ngôi nhà có nhiều tầng. Ở tầng thấp, tôi có thể chỉ quanh quẩn với nhu cầu, cảm xúc, tiện nghi và những điều làm mình dễ chịu. Cao hơn là thế giới của tri thức, nghệ thuật, văn hóa và những nỗ lực luân lý đáng quý. Nhưng cả hai vẫn chưa phải chân trời cuối cùng của ơn gọi làm người. Thiên Chúa mời tôi bước vào tầng của ân sủng, nơi lý trí không bị hủy bỏ nhưng được soi sáng, ý chí không bị cưỡng ép nhưng được củng cố, và trái tim học yêu bằng một tình yêu lớn hơn chính mình.
Bước vào đời sống thần linh không có nghĩa là tôi trở thành một con người không còn giới hạn. Tôi vẫn có thể mệt mỏi, sợ hãi, hoang mang và sa ngã. Tuy nhiên, từ bên trong sự mỏng giòn ấy, Thiên Chúa mở cho tôi một khả năng mới: được thông phần vào sự sống của Người, được sống như người con chứ không chỉ như một thụ tạo đứng trước Đấng Tạo Hóa. Tiếng gọi ‘Cha’ vì thế không đơn thuần là một cách xưng hô đạo đức. Đó là dấu chỉ của một tương quan được ban tặng, một phẩm giá mà không sự thành công hay thất bại nào của đời này có thể tự mình thiết lập.
Ân sủng cũng là ánh sáng. Cùng một biến cố, tôi có thể nhìn bằng con mắt của tự ái và thấy mình bị xúc phạm; hoặc nhìn trong đức tin để nhận ra lời mời gọi nhẫn nại, tha thứ và trưởng thành. Cùng một đau khổ, tôi có thể chỉ thấy sự vô nghĩa; nhưng khi ở lại với Chúa, tôi dần hiểu rằng ngay cả vết thương cũng có thể trở thành nơi học tín thác. Ánh sáng đức tin không trả lời tức khắc mọi câu hỏi. Nó cho tôi đủ sáng để bước tiếp, đủ khiêm nhường để không biến kiến thức thành kiêu căng, và đủ bình an để chấp nhận điều mình chưa hiểu.
Không chỉ soi sáng trí tuệ, ân sủng còn chạm đến ý chí yếu đuối của tôi. Có những thói quen xấu tôi đã nhiều lần quyết tâm từ bỏ nhưng vẫn quay lại. Nếu chỉ chăm chú chống trả bằng sức riêng, tôi dễ rơi vào hai cực đoan: tự mãn khi thắng được đôi chút và tuyệt vọng khi thất bại. Ân sủng chỉ cho tôi một con đường sâu hơn: để một tình yêu tốt lành chiếm chỗ những gắn bó lệch lạc. Khi lòng mến Chúa và tình thương đối với tha nhân lớn dần, những điều từng thống trị tôi bắt đầu mất đi sức hấp dẫn. Sự hoán cải nhờ đó không chỉ là ngừng làm điều xấu, mà là học muốn điều thiện với một trái tim mới. Ngay cả thân xác cũng cần được kính trọng như đền thờ của Thiên Chúa, chứ không phải công cụ của ích kỷ.
Trong sứ vụ, ân sủng nhắc tôi rằng hiệu quả đích thực không phát xuất từ tài hùng biện, sự thông thái hay khả năng tổ chức. Tôi cần học hành nghiêm túc, chuẩn bị cẩn thận và làm việc có trách nhiệm; nhưng tất cả những điều ấy chỉ là khí cụ. Một lời nói đơn sơ có thể đánh động tâm hồn người khác khi Chúa Thánh Thần hoạt động, còn một bài diễn thuyết trau chuốt vẫn có thể trống rỗng nếu người nói chỉ tìm chính mình. Tôi muốn trở nên như cây bút chì sẵn sàng trong bàn tay Thiên Chúa: không thụ động, nhưng tự do cộng tác để Người viết nên điều tốt đẹp. Trước mỗi quyết định, tôi phải phân định: tôi đang tìm vinh quang Chúa hay sự tán thưởng cho chính mình?
Lạy Chúa, xin cứu con khỏi sự tự mãn của người tưởng mình đã đủ tốt và khỏi nỗi thất vọng của người chỉ thấy những yếu đuối riêng. Xin ban cho con lòng biết ơn vì mọi sự đều khởi đi từ tình yêu nhưng không của Chúa. Xin soi sáng trí tuệ con để nhận ra chân lý, củng cố ý chí con để chọn điều thiện, thanh luyện trái tim con để yêu mến vô vị lợi. Xin cho con đừng chỉ nói về ân sủng, nhưng thật sự sống nhờ ân sủng; đừng chỉ hoạt động nhân danh Chúa, nhưng để chính Chúa hoạt động trong con. Và giữa những bổn phận bình thường của hôm nay, xin cho con được sống như một người con, âm thầm, tự do và bình an trong nhà Cha.